Bản ngã do môi trường hình thành
Nếp làm nên tính cách và cả số, để đổi thay không dễ nhưng điều này hoàn toàn có thể làm được. Việt Nam chúng ta không hề kém cạnh quốc gia nào về truyền thống hào hùng, con người cá nhân Việt nam không ít lần đứng hàng đầu thế giới ở nhiều lĩnh vực. Có người chịu sự phê phán thì nhụt chí tiến thủ. Kinh tế là mũi nhọn của sự phát triển nhưng cái gốc của kinh tế không gì khác ngoài nhân tố con người.
Chúng ta cũng vậy, vấn đề là chúng ta có dám cương trực nhìn vào và tìm ra giải pháp nâng cao con người chúng ta lên không. Và chừng nào con người chưa chính trực nhìn vào tội thì không thể sang sửa nổi tội lỗi và cái “nhọt” ấy sẽ ngày một nghiêm trọng hơn, con người, nhà nước không tiến bộ được.
Từng lớp vẫn còn dễ dãi, dung túng cho lối nghĩ ấy thì nó vẫn còn đất sinh sôi. Bao che cho nhau những việc xấu nhưng không thể nhịn nhường nhau chỉ một tí cụng nhỏ đẫn đến xô xát, thương vong, rồi báo thù bằng những mánh lới dã man. Không ai nhấn mình nhỏ bé, không mấy người dám nhận mình sai mặc dù nhiều khi lên mặt tả và chỉ trích người khác.
Muốn chữa bệnh thì phải tìm ra căn do của bệnh tật, tìm chuẩn xác bệnh mình rồi thì mới có thể có phác đồ điều trị thích hợp. Tư duy ấy sẽ biểu hiện ngay trong việc làm, dẫn đến việc cả nể, e dè, bao che cho nhau. Chừng nào chúng ta không dám nhìn thẳng, nói thẳng, không thể thắng lợi chính mình thì chừng đó chúng còn chưa đi lên văn minh được.
Nói theo một chủ trương thân thuộc thì đó là "phê và tự phê”. Đương nhiên nhận định chủ quan của người viết không bao gồm tuốt luốt người Việt theo kiểu “vơ đũa cả nắm”. Tuy nhiên nói thì dễ, làm mới khó. Khi dám nhìn thẳng vào những hạn chế của mình thì chắc chắn tìm thấy được khát vọng, niềm và con đường phát triển.
Cái phần đông người Việt đang thiếu trầm trọng không chỉ niềm tin, ý thức mà còn cả sự chính trực nhóng, đánh giá chính mình. Tư duy con người cao hay thấp, nhân cách ra sao phụ thuộc vào hàm lượng văn hóa của người đó. Xúc cảm của hàng triệu người khi gấp lại trang sách ‘Người Nhật xấu xí” hay “Người Mỹ xấu xí”… không phải là sự ghê tởm hay xem thường mà trái lại, đó là sự trân trọng.
Một tín hiệu thực sự đáng mừng là những năm gần đây từng lớp có chiều hướng nhìn thẳng vào thói xấu của chúng ta, mà tiên phong là giới trí thức. Dù không dám trông coi bản thân hay cố tình ảo tưởng về mình cũng đều đáng trách và phải tu tạo cả. Rõ ràng chúng ta đã có những đánh giá khách quan mang tính tầng lớp học hẳn hoi về xem con người Việt Nam.
Trộm nghĩ người Việt cần có một quyển sách nói lên những tính xấu của mình
Nhưng cái chúng ta đang bàn bạc trên diễn đàn này không hẳn đã đi sâu vào cái tôi cá nhân riêng rẽ mà thiên về học thuật, tổng kết, mang tính tầng lớp học nhiều hơn. Phê và tự phê không đạt hiệu quả cao, dân tộc sáng dạ chuyên cần nhưng khó tìm thấy sự thực thà, cương trực.
Những diễn đàn chính trực như “Vì khát vọng Việt”, talk show “nghĩ mở - nói thẳng”… cần phát huy thật nhiều, thật phổ cập và đồng bộ hơn nữa. Cái khó nhất vẫn nằm ở ý thức cá nhân chủ nghĩa. Sự dễ dãi của từng lớp cũng là duyên do dây dưa của căn bệnh này.
Nhìn nhận không chuẩn xác về mình không chi gây ra ảo tưởng, hạn chế tư duy mà còn chẳng thể “ biết mình” mà tiến bộ được. Chủ đề đàm luận bữa nay là một hướng "nghĩ mở-nói thẳng” rất hiệu quả đánh vào tâm lí “mị thân” của nhiều người Việt hôm nay.
Khi đuối lí cũng vẫn còn hủ lậu. Chẳng thể có một khái niệm hoàn hảo nhưng con người không vươn tới sự hoàn hảo thì chỉ có thể đi lùi. Những đánh giá toàn diện về thói xấu người việt sát với thực tại cũng tạo nên không ít sục sôi canh tân trong tư duy. Vậy tại sao chúng ta còn trì trệ…? Không dám trông chính trực vào thiếu sót chính là một bó rác quấn chặt vào bánh xe tiến bộ, chừng nào chưa gỡ bỏ đi thì dù có tăng ga, có đi đúng đường thì cũng không thể nào tới đích, kiên cố chưa tới đích đã hỏng xe hoặc sờn lái xe.
Cũng từ sự bất lực khi đối diện với chính mình mà không cất cao đôi cánh khát vọng Việt bay lên được Không dám nhìn thẳng, nói thật = không văn minh Tâm lí cố thủ trong vỏ bọc bản thân tồn tại được suy cho cùng nó còn tuơng đồng với trình độ xã hội.
Không có nhà nước hay cá nhân nào hoàn toàn xấu hay hoàn toàn tốt. Khuyến khích sự chân thực, chính trực từ mỗi người dân Việt Nam. Ảnh minh họa. Lánh né việc tự nhận dẫn đến dối trá, cổ hủ, không dám chịu trách nhiệm…tạo một tư duy ích kỉ. Ai ai cũng nghĩ xã hội như mình, làm sai không bị lên án, kỉ luật nên đã “chờn “ với đạo đức.
Vì chưng cái mỗi người Việt thiếu chính là việc tự (dám) thừa nhận thói xấu của bản thân và tu bổ nó.
Chúng ta có quá ít những chiến dịch dài hơi mang tầm nhận thức và kĩ năng vượt qua chính mình. Dân tộc đại kết đoàn nhưng thói ích kỉ cá nhân chủ nghĩa không ít.
Báo Giáo dục Việt Nam xin được trích đăng nguyên văn bài viết "Người Việt Nam: Chưa nhìn thẳng vào cái xấu của mình!" của bạn đọc Bùi Trí Lâm: Không dám nhìn thẳng vào tội… Có nhiều dân tộc không ngại ban bố cho cả thế giới biết hình ảnh xấu xí của họ. Và dù không muốn thì chúng ta cũng phải dấn một sự cạnh tranh ngầm thiếu lành mạnh trong không ít cơ quan, đoàn thể. Nhiều người Việt không dám nhìn thẳng vào mình, khi bị phê bình thì thù hằn cá nhân, xem vỏ bọc sĩ diện cao hơn nền móng đạo đức.
