Nhưng giếng như giếng ở làng Diềm (Bắc Ninh) thì độc nhất vô nhị
Thỉnh thoảng người ta cũng nên ngơi nghỉ, nên dừng lại để dọn mình, thu vén lòng mình là vậy. Thành thử lòng giếng cũng là lòng làng, lòng người. Sâu nhất, thấp nhất cũng có tức thị nơi chứa đựng được nhiều nhất. Giếng làng là huyệt đất tốt, hoặc để chấn yểm đất dữ cho làng thành thử giếng luôn có bệ thờ thần giếng. Làng nào cũng có đình chùa, làng nào cũng có giếng, giếng làng, giếng đình, giếng chùa.
Bài và ảnh LÊ THIẾT CƯƠNG. Tôi chợt nghĩ: giếng là nơi sâu nhất của làng, theo cách nghĩ của Lão Tử thì cũng là nơi cao nhất. Giếng chỉ cho mà không bao giờ nhận, cho mà không bao giờ hết, cho đi rồi lại đầy. Cách đây 5 năm trong một lần Bắc du, bác sĩ Nguyễn Chấn Hùng đi thăm làng Diềm, ông đứng soi mình xuống giếng Ngọc, nhìn bầu trời xanh lung linh trong đáy nước và thốt lên rằng: Hỡi ôi! Chả thể tìm được hình ảnh nào hay bằng cái giếng để nói về y đức.
Bất luận thế nào nếu nặng lòng quá với những gì đã qua, nếu cứ chứa chất mãi cho dù hay dở làm nó đầy thêm thì sống tiếp sao được? Lòng ai mà chả bừa bộn bộn bề chuyện này, chuyện khác, mỗi người mỗi phận, mỗi gia mỗi cảnh. Giếng ở phía trước làng, cách cổng làng một đoạn. Lần đó bác sĩ Nguyễn Chấn Hùng và tôi nói nhiều về chuyện giếng, nói lan sang quẻ Tỉnh, quẻ Thủy Phong Tỉnh trong kinh Dịch (Tỉnh là giếng).
Giếng hình chữ nhật, ba cạnh là thành giếng, một cạnh còn lại xây bậc thang, phần nhiều giếng làng đều hình tròn hoặc bán nguyệt. Ông đủng đỉnh: Cậu đến muộn rồi, mùng ba tháng ba hằng năm là hội, mọi người trong làng cùng ra giếng Ngọc, làm lễ thau giếng, tát nước, quét dọn lòng giếng.
Đôi khi người ta cũng nên nghỉ ngơi, nên dừng lại để dọn mình, thu dọn lòng mình.
Tuần trước tôi đi làng Diềm, không phải để nghe các liền chị ngoài tám mươi hát quan họ, tôi vào đình Diềm đàm đạo với ông từ.
